نمونه هایی از موفقیت اگزومین در شناسایی علت بیماری :

1. نمونه یک خانم سالم با ازدواج خویشاوندی و با سابقه دو سقط درمانی در ماه پنجم بارداری به دلیل ناهنجاری شدید کلیوی به مرکز ما برای آنالیز ارجاع داده شد. ما یک جهش هتروزیگوت در ژن BRCA2 در داده مربوط به این خانم گزارش کردیم. نکته جالبی که در رابطه با این ژن وجود دارد این است که این ژن علاوه بر این که در ابتلا به سرطان های پستان و تخمدان نقش دارد، می تواند در موارد نادری باعث ایجاد Fanconi anemia complementation group D1 نیز بشود که یکی از علائم اصلی آن، ناهنجاری های شدید کلیوی است.

2. نمونه یک پسربچه دو ساله با علائم بالینی تاخیر شدید تکوینی، تاخیر حرکتی و گفتاری، ناهنجاری ماده سفید مغز که توسط پزشک متخصص بیماری Dihydropyrimidine Dehydrogenase Deficiency برای او تشخیص داده شده بود، به مرکز ما برای آنالیز ارجاع داده شد. ما یک جهش هموزیگوت بیماری زا در ژن ARSA را در این فرد گزارش کردیم. نقص در ژن ARSA باعث بیماریMetachromatic Leukodystrophy می شود که با علائم مشاهده شده در بیمار مطابقت دارد. نکته جالب این که با وجود این که یک ورینت هموزیگوت بیماری زا باعث این بیماری در این بچه شده، اما والدین او خویشاوند نیستند.

3. نمونه یک مرد جوان 27 ساله با آتروفی عضلانی که نتایج تست MLPA برای ژن های SMA برای او منفی بوده و در بررسی های بالینی Neuropathy برای او تشخیص داده شده بود، برای آنالیز به مرکز ما ارجاع داده شد. پس از بررسی دقیق ژن های مرتبط با Neuropathy، جهش معناداری پیدا نشد. اما با توجه به طراحی دقیق پاپلاین تست اگزومین که حساسیت بالایی در شناسایی جهش های بیماری زا دارد و هم چنین با به کارگیری تیم متخصصین ژنتیک مجموعه، توانستیم یک جهش بیماری زا در ژن COL6A1 پیدا کنیم. نقص در ژن COL6A1 باعث  بیماری Bethlem Myopathy 1 می شود که این بیماری، علائم فرد مراجعه کننده را توجیه می کند.

4. نمونه یک پسر بچه 8 ساله با علائم بالینی Mental retardation, Ataxia, Developmental delay و Poor speech برای آنالیز به مرکز ما ارجاع داده شد. ما موفق شدیم یک جهش همی زیگوت روی کروموزوم X روی ژن CLCN4 پیدا کنیم. نقص در این ژن باعث سندرم Raynaud-Claes می شود که توجیه کننده علائم مشاهده در فرد بیمار است. با پیدا شدن عامل بیماری، والدین این پسر بچه حالا می توانند امید داشته باشند که فرزند بعدی سالمی داشته باشند.

5. نمونه پسربچه ای 4 ساله با علائم میکروسفالی، تاخیر حرکتی و ناتوانی ذهنی به مرکز ما برای آنالیز ارجاع داده شد. بیمار در سن 3 ماهگی با توجه به عدم پیشرفت یادگیری و حرکتی به بیمارستان مراجعه کرده و در اولین قدم درخواست MRI برای او داده می شود. نتیجه MRI نشان می دهد که ماده سفید (White matter) مغز درگیر می باشد. تشخیص قطعی برای بیماری او داده نمی شود. به همین دلیل برای مشخص شدن نوی بیماری او، تا سن 4 سالگی، آزمایشات بسیاری از جمله کلیه موارد بیوشیمیایی خون، آمونیاک سرم، آمینواسیدهای ادراری، متابولیسم های اسیدچرب، متابولیسم اوره، MRIهای مختلف و … از او گرفته می شود ولی به تشخیص بیماری منجر نمی شود، تا این که آزمایش NGS برای بررسی کل اگزوم و شناخت عامل احتمالی بیماری برای او در مرکز دیگری درخواست داده می شود اما بررسی های آن مرکز هم نتیجه بخش نبوده و باز هم به جوابی نمی رسند. نهایتا در سن 4 سالگی، نمونه بیمار به مرکز ما ارجاع داده می شود و ما به لطف خداوند، نوع و عامل بیماری او را به صورت یک جهش هتروزیگوت مرکب (Compound Heterozygous) در ژن DARS2 پیدا می کنیم. نقص در ژن DARS2 باعث بیماری LBSL می شود. بیماری LBSL یک بیماری نادری است که باعت اختلالات عصبی از جمله cerebellar ataxia می شود. با این تشخیص امیدواریم در روند بهبودی بیمار و هم چنین جوگیری از تولد فرزندی با چنین بیماری هایی، نقش کوچکی داشته باشیم.

6. دو خواهر، یکی ساکن ایران و دیگری ساکن آمریکا که ازدواج کرده بود، به یک بیماری ژنتیکی ناشناخته مبتلا بودند. خواهر ساکن آمریکا به دلیل بارداری و نگرانی از اینکه فرزند او به بیماری مبتلا نباشد در شرکت Natera آمریکا، آزمایش NGS به منظور بررسی کل اگزوم انجام می دهد. همین آزمایش برای خواهر ساکن ایران در مرکز ما نیز انجام می شود. شناسایی بیماری خیلی راحت نبود. مرکز ما توانست یک جهش هموزیگوت بیماری زا روی ژن SGCG پیدا کنیم. نقص در این ژن منجر به بیماری Muscular dystrophy, limb girdle, type 2c می شود که علائم فرد مراجعه کننده را توجیه می کند. این نتایج زودتر از شرکت آمریکایی به همسر خواهر ساکن آمریکا ارسال می شود تا پدر جنین نیز برای اطمینان از حامل بودن یا نبودن عامل بیماری آزمایش دهد. بسیار لذت بخش بود که یافته شرکت آمریکایی نیز همان جهش گزارش شده توسط مرکز ما را تایید کرد. حال آن زوج از سلامت فرزند خود مطمئن هستند چرا که بیماری مغلوب است و پدر حامل آن جهش بیماری زا نیست.

7. نمونه بیمار مردی 36 ساله و مشکوک به بیماری کلیوی سندرم بارتر جهت WES به مرکز ما ارجاع داده شد. لازم به ذکر است، فرد مذکور، دو خواهر و یک برادر خود را در سنین کودکی و نوزادی از دست داده است. در بیماری سندرم کلیوی بارتر، شخص میزان بالایی از نمک را در ادرار خود از دست می دهد و قادر به حفظ تعادل الکترولیت ها ی بدن خود نمی باشد. این امر موجب دهیدراتاسیون بدن شده و سطح پتاسیم خون به طرز محسوسی کاهش پیدا می کند. افراد مبتلا به این بیماری دچار ضعف عضلانی و خستگی مفرط می شوند و در صورت عدم رسیدگی، سلامت شخص با خطر جدی روبرو می شود. طبق بررسی های انجام شده، فرد مذکور علی رغم داشتن علائم بالینی بیماری فوق، در هیچ یک از ژن های شناخته شده مرتبط با این بیماری دچار مشکل نبود. با این حال، از آن جایی که در WES کل مناطق کدکننده ژنوم مورد آنالیز قرار می گیرند، مشخص شد بیمار دارای یک جهش بیماری زای هموزیگوت در ژن SLC26A3 می باشد. این ژن کدکننده کانال کلر در روده است و جهش در این ژن باعث بیماری Congenital secretory chloride Diarrhea 1 می شود. این بیماری موجب دفع مقادیر بالای یون کلر از روده شده و در نتیجه تعادل الکترولیتی بدن را بهم می زند به طوری که علائمی بسیار مشابه سندرم بارتر در بیمار بروز می کند. در این مورد شناسایی دقیق عامل ایجاد کننده بیماری امکان انتخاب روش درمانی هدفمند و هم چنین اصلاح درمان های حمایتی را فراهم کرده و منجر به کنترل موثر این بیماری با کمترین عوارض جانبی شده است. به علاوه از آنجایی که این جهش بیماری زا برخلاف سندرم بارتر، در دوران جنینی می تواند باعث ایجاد پلی هیدرامنیوز و به خطر افتادن جنین شود، در صورت اقدام این شخص برای باروری، آگاهی از این موضوع برای پزشک معالج از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

8.  یکی از مزیت های روش آنالیز WES این است که در این روش کلیه ژن های فرد مورد بررسی قرار می گیرند. به صورتی که در بعضی موارد، علاوه بر ژن های مرتبط در ایجاد بیماری در شخص مراجعه کننده، ژن های دیگری نیز با جهش های بیماری زا یافت می شوند که تحت عنوان یافته های تصادفی به پزشک معالج گزارش می شوند. اطلاع از وجود چنین مشکلاتی می تواند از ارزش حیاتی بالایی برخوردار باشد. به عنوان مثال، در یکی از موارد، نمونه یک پسربچه بیمار یک ساله برای مشکلات استخوانی به مرکز ما ارجاع داده شد. در آنالیز WES مشخص شد که بیمار مذکور در ژن TTN که بیشتر در قلب و ماهیچه بیان می شود، دارای یک جهش بیماری زای هتروزیگوت است. نقص در این ژن باعث بیماری اتوزوم غالب Dilated cardiomyopathy, 1G می شود. افراد مبتلا، از دوران نوجوانی دچار اتساع حفره بطنی قلب شده و در دهه سی زندگی دچار مرگ ناگهانی می شوند. اطلاع به موقع از وجود چنین مشکلی در شخص و مدیریت صحیح آن هم چون پرهیز از فعالیت های شدید بدنی، موجب کنترل و مدیریت بیماری شده و شخص می تواند از طول عمر عادی برخوردار باشد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا